انگور یاقوتی سیستان زودرس ترین انگور در سطح کشور است که ۲۰۰ هکتار از اراضی پژوهشکده کشاورزی پژوهشگاه زابل به شیوه آبیاری قطره ای به این امر اختصاص دارد که هرساله در اردیبهشت ماه برداشت محصول آن آغاز می شود در حالی که در سایر نقاط کشور این میوه در تابستان برداشت می شود. با توجه به اهمیت بخش کشاورزی در مبارزه با فقر و عقب ماندگی خانوار سیستانی و با عنایت به سیاست دولت در تامین آب آبیاری ۴۶ هزار هکتار بواسطه سیستم آبیاری تحت فشار، رسالت پژوهشکده کشاورزی معرفی الگوی کشت مناسب می باشد. انگور یاقوتی سیستان از معدود محصولات باغی می باشد که قابلیت کشت و کار در منطقه سیستان را دارا می باشد. این انگور بومی این منطقه بوده و کشاورزان این منطقه از دیرباز با کشت و پرورش آن آگاه هستند. با توجه به زودرس بودن انگور یاقوتی قیمت فروش آن بصورت نوبرانه در بازار بالا بوده و سود سرشاری را برای کشاورزان به ارمغان می آورد. البته این امر در گرو امکان توسعه فرایند نگهداری، بسته بندی و حمل و نقل استاندارد و قابل قبول آن جهت عرضه در بازارهای بزرگ نظیر تهران، مشهد، تبریز و غیره در داخل کشور و بازارهای خارجی نظیر کشورهای حاشیه خلیج فارس می باشد.

سطح زیر کشت زیتون در استان سیستان و بلوچستان از ۷ هکتار در سال ۱۳۷۳ به ۲۰۴۷ هکتار در سال ۱۳۸۰ افزایش یافته است. نیاز آبی زیتون ۴۰۰۰ متر مکعب تخمین زده شده است، که در مقایسه با محصولات زراعی معمول منطقه مانند گندم و جو کمتر بوده، و در مقام مقایسه درآمد زایی بیشتری نسبت به این محصولات زراعی در واحد سطح عاید کشاورز خواهد نمود. در حال حاضر مساحت باغات زیتون در پژوهشکده کشاورزی ۲۲ هکتار می باشد که امکان توسعه آن تا دو برابر مساحت کنونی در پژوهشکده وجود خواهد داشت.

ارقام زیتون مورد کشت در این مجموعه از ارقام تجاری خارجی و بومی بوده است که از آن جمله می توان به زرد، ماری، مانزانیا، کرونایکی، آربیکن، میشن، زردروغنی و آبلونکا (بیشتر با هدف روغن گیری) اشاره نمود. در همین راستا طرح پژوهشی مسئله محور ارزیابی سازگاری بیست رقم زیتون در منطقه سیستان توسط عضو هیات علمی پژوهشکده کشاورزی درحال اجرا می باشد. در این تحقیق از هر رقم زیتون {بیست رقم زیتون شامل: زرد، روغنی، ماری، آربکینا، پیکوال، آمیگدالولیا، ابوسطل (محرم)، طوبی، آوان، باغ ملک، تخم کبکی، دهقان، دکل، میشن، لچینو، سویلانا، شیراز، دوئیبلی (دوابلی، درملالی، تمرانی)، آمفیسیس، دزفول (صفی آباد) تعداد ۴۰ اصله نهال ۲ یا ۳ ساله کشت خواهد شد. پس از گذشت یک سال از رشد درختان صفات رویشی و زایشی اندازه گیري و تا مدت سه سال ادامه پیدا خواهد کرد. با توجه به مطالعه تحقیقات انجام شده در سایر نقاط کشور که از نظر اقلیمی مشابه سیستان می باشند انتظار می رود ارقام انتخاب شده قابلیت سازگاری و رشد در منطقه سیستان را داشته باشند.

راه اندازی کارخانه روغن کشی استاندارد و تولید فرآورده های جانبی این محصول (کنسرو زیتون شور و پرورده) و ورود تکنولوژی مدرن و بکارگیری نیروی کار مستعد در سطح منطقه سیستان، انتقال محصول و فرآورده های جانبی زیتون به دیگر نقاط کشور و صادرات آن به کشورهای همجوار را امکان پذیر می سازد. از این رو ارزش بالای ارز آوری، صرفه اقتصادی و توان اشتغالزایی، اهمیت سرمایه گذاری و توسعه سطح زیر کشت باغات زیتون را در منطقه دوچندان می نماید. خاطر نشان می شود تلخ زدایی زیتون هزینه بر نبوده و بصورت خانگی در باغات زیتون و کارخانه های صنعتی قابل انجام است. صنایع تبدیلی فوق الذکر در راستای سیاست های کلان ملی و اقتصاد مقاومتی می تواند در ایجاد اشتغال و بهبود کیفیت زندگی در منطقه تأثیر بسزایی داشته باشد.

دستگاه روغن کشی

پدیده های مختلف بر کیفیت و کمیت آب موجود تأثیر منفی می گذارند که یکی از مهمترین آن ها وزش بادهای ۱۲۰ روزه بوده که منجر به تبخیر و همچنین تشدید جریان حرکت ماسه های روان به داخل مخازن آب می شوند. احیای پوشش گیاهی اطراف مخازن آب چاه نیمه ها توسط درخت زیتون، جهت کاهش سرعت تبخیر و فرسایش بادی منطقه، یکی از پروژه کلان دانشگاه زابل در راستای محافظت از مخازن آب و ذخایر زیست محیطی منطقه می باشد.

نمایی از پوشش گیاهی اطراف مخازن چاه نیمه

بازدید کارشناسان وزرات کشاورزی از باغات زیتون

نمایی از نحوه آبیاری قطره ای درختان زیتون

باتوجه به خشکی، گرد و خاک و کم آبی در منطقه سیستان، پژوهشگاه اقدام به کشت ارقام سازگار با منطقه مانند ربی، مضافتی، هلیله ای و ... کرده است. سیستم آبیاری قطره ای، گرده افشانی و هرس در زمان مناسب سبب برداشت محصول با کیفیت بهتر از سال های گذشته گردیده است.